Waarom die eeuwige debatavondjes niet altijd zinloos zijn

Geplaatst op: 12/05/14 14:22 | Weblog

Het wemelt in Nederland van de debatmiddagen, -avonden en -nachten. ProDemos en andere instellingen organiseren met de beste bedoeling bijeenkomsten waar politici en deskundologen met het publiek in debat gaan over de meest urgente onderwerpen. Ze lijken nogal op elkaar, deze avondjes: de politicus poneert een overtuigende oneliner, de wetenschapper bromt dat je dat toch niet op die manier kan stellen en het publiek gaat tevreden naar huis als ze na afloop een wijntje hebben kunnen drinken.

Prodemos2011ArjenDeWit-100

Arjen de Wit

Zulke politieke debatten zijn er niet voor niets, maar soms lijkt het alsof ze de doelstellingen nooit bereiken. Laten we de belangrijkste doelen eens afgaan. Ten eerste moet een debat vermaken. Dat lukt vaak nog wel; gewoon Maarten van Rossem uitnodigen, of twee goedgebekte politici waarvan je weet dat ze lijnrecht tegenover elkaar staan. Een tweede doel is om mensen bij de politiek te betrekken die anders niet of nauwelijks geïnteresseerd zijn. Dat lukt bijna nooit, want alleen mensen met enige politieke belangstelling komen op zulke bijeenkomsten af. Ten derde is het belangrijk om de aanwezigen een beter beeld van het politieke spel te geven, om te laten zien dat het geweldig is om in een land te leven waar besluiten bestaan uit compromissen die via gelijkwaardige onderhandeling tot stand gekomen zijn. Een nobel streven, maar ook dit wordt bijna nooit bereikt; een vermakelijk debat is gebaat bij tegenstellingen, niet bij gemoedelijke deliberatie. Ten slotte kan een debat tot doel hebben om de bredere maatschappelijke discussie verder te helpen door nieuwe argumenten en ideeën te introduceren. In een politiek debat lijkt dat schier kansloos: politici herhalen altijd het partijstandpunt en laten zich zelden uit de tent lokken omdat ze precies weten wat de tegenargumenten zijn.

Moeten we dan maar helemaal stoppen met het organiseren van zulke bijeenkomsten? Misschien toch niet. Er zijn best manieren om een nieuwe groep mensen te betrekken, bijvoorbeeld door debatten te koppelen aan andere activiteiten die voor de doelgroep interessant is. ProDemos deed dit eerder in samenwerking met Resto VanHarte. Debatten zijn gebaat bij tegenstellingen, maar ook dan kun je nog iets laten zien van het politieke spel. Zet eens een politicus in de rol van minister, waarna het publiek mag debatteren en stemmen over zijn ‘wetsvoorstel’. Ook kunnen er best nieuwe argumenten naar voren komen tijdens zo’n avond. Cruciaal daarin is de interactie tussen gasten onderling en met het publiek. Een (linkse of rechtse) politicus zal in een debat niet gauw iets nieuws zeggen, maar een kunstenaar of filosoof kan een meer extreme of fundamentele draai aan een discussie geven.

Voor mij persoonlijk is een debat geslaagd als ik naar huis ga met tenminste één nieuw idee of argument.

In het eerste jaar van mijn studie ging ik een keer naar een filmvertoning met debat. De film nam het perspectief van een verkrachter die werd gevolgd in de tragische worsteling om zijn leven weer op te pakken na zijn daad. Tijdens de paneldiscussie na afloop zei een politicus dat verkrachters gewoon achter slot en grendel horen, waarop een wetenschapper onze manier van straffen aan de kaak stelde omdat eigenlijk niemand als een beter mens uit de gevangenis komt. Straffen we uit wraak, ter preventie van toekomstige misdaden, of is het echt rechtvaardig dat we het de dader onmogelijk maken ooit weer een normaal leven te leiden? Daar heb ik nog jaren over nagedacht. Ik ben er nog steeds niet uit.

Er zijn veel, te veel zinloze debatbijeenkomsten. Toch is het niet onmogelijk iets bij te dragen aan gedachtevorming of politiek zelfvertrouwen, zelfs onder mensen die normaal nooit naar een politieke avond zouden gaan. De kunst is dat te organiseren.

Arjen de Wit

Begeleider bij ProDemos Binnenhof voor Scholen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *