Het juk van de jurist

Geplaatst op: 07/01/15 14:31 | Weblog

Jurist (de (m.)) 1 Iemand die bedreven is in de kennis van het recht, vr. juriste, syn. Rechtsgeleerde, rechtskundige, 2 Student in de rechtsgeleerdheid

Als jurist op de werkvloer heb je een standaard hoog te houden. Je bent immers jurist, jíj hoort te weten hoe het echt zit. Daar heb je toch voor geleerd? Collega’s bestoken je met vragen over portretrecht, strafbare feiten, medezeggenschapsrecht, onderwijsrecht of verbintenissenrecht: ‘Hoe zit dat eigenlijk, wettelijk?’, ‘Mag dat?’, ‘Is dat niet strafbaar?’ of ‘Dat staat letterlijk in de wet, toch?’

David Muntslag, projectmedewerker rechtsstaat

Onze begeleiders die gratis gastlessen over rechtspraak geven op scholen krijgen ook zulke vragen van leerlingen. Maar weten juristen nu wel zo veel meer dan leken? Tijdens de jaarlijkse training aan onze begeleiders vroeg ik als opdracht aan twee begeleiders (juristen) en de trainingsactrice die een workshop didactiek gaf (niet-jurist), wat zij dachten dat de wet zegt over seks met dieren en of ze dat op een briefje wilde opschrijven.  De antwoorden verschilden. De juristen schreven iets op in de trant van:Hij die zich schuldig maakt aan de lichamelijke aanranding van dieren wordt gestraft met een gevangenisstraf tot ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie.De trainingsactrice noteerde zoiets als:Het is verboden om seks met dieren te hebben anders riskeer je een straf van 2 jaar gevangenisstraf.

Wat is nu het verschil? De trainingsactrice schreef op dat de wet seks met dieren verbiedt, terwijl de gastdocenten schreven welke straf op seks met dieren staat. Het antwoord van de gastdocenten lijkt het meest op het echte artikel. In andere woorden: er staat niet dat het niet mag. Er staat alleen welke straf opgelegd mag worden als je het wel doet.

Is dit nu allemaal boeiend, kun je je afvragen. Ja, het is boeiend, omdat ons strafrecht niet zegt wat we wel of niet mogen, maar alleen zegt op welke gedragingen straf staat en hoeveel dat maximaal kan zijn. Het is ook boeiend omdat zowel de juristen als de niet-jurist wisten dat seks met dieren strafbaar is. Niet-juristen (ook wel leken genoemd) zijn volgens de definitie weliswaar niet bedreven in de kennis van het recht, maar ze hebben vaak wel een uitstekend rechtsgevoel.

In verschillende onderzoeken (waaronder deze) zijn uitspraken van leken vergeleken met de uitspraken van rechters in dezelfde zaken. De uitkomst van de onderzoeken wisselen. Dat is niet zo gek. Eigenlijk is het onderscheid tussen juristen en niet-juristen namelijk vals.

Juristen kunnen het onderling oneens zijn, en niet-juristen ook. Het recht verandert naar gelang de samenleving verandert en die samenleving bestaat uit juristen en niet-juristen. Zo is het verbod op seks met dieren pas sinds 2010 ingevoerd. Het blijft daarom van belang om met elkaar te spreken over wat rechtvaardigheid inhoudt, want jurist of niet, we moeten ons allemaal aan de wet houden. Dat vereist begrip, vertrouwen en kennis van het (veranderende) recht.

Met andere woorden: juristen hebben niet het alleenrecht op het recht. Mocht je toch als leek graag willen overkomen als een onderlegde jurist, dan hierbij de volgende tip: begin in moeilijke gevallen de zin met: “In beginsel”. In nog moeilijkere gevallen gebruik je de zinsnede: “dat ligt aan de omstandigheden van het geval”. Volg deze raad op en men zal je prompt als serieuze jurist gaan zien…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *