Alle Nederlanders hebben het recht om bij de overheid (regering, het parlement, provincie of gemeente) een petitie in te dienen. Het wordt ook wel een verzoekschrift genoemd. In een petitie vragen de ondertekenaars aan de overheid om actie te ondernemen, bijvoorbeeld om een probleem op te lossen. Er is geen minimum aantal handtekeningen vereist, zoals bij het burgerinitiatief. Op www.petities.nl kan iedereen een petitie plaatsen, met het verzoek om die te steunen. Als de petitie bij de overheid is ingediend, hebben de indieners recht op een antwoord.
Een burgerinitiatief is een voorstel dat een kiesgerechtigde, met ondersteuning van 40.000 handtekeningen, kan indienen om een bepaald onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te laten plaatsen. Als het voorstel aan de vereisten voldoet, komt het onderwerp op de agenda van de Kamer.
Ook bij gemeenten en provincies kunnen de inwoners een burgerinitiatief indienen. Dan is de gemeenteraad of Provinciale Staten verplicht het onderwerp te behandelen. Hoeveel handtekeningen voor een burgerinitiatief nodig zijn, verschilt per gemeente en provincie. De griffier van de gemeente of provincie kan inwoners helpen bij het opstellen van een burgerinitiatief.
Een demonstratie of betoging is een groep mensen die bij elkaar komen om ergens de aandacht op te vestigen of om ergens tegen te protesteren. Het recht om te demonstreren is wettelijk vastgelegd. Wel moet de demonstratie van tevoren worden aangemeld bij de burgemeester van de gemeente waar gedemonstreerd wordt. Voor een eenmansdemonstratie is aanmelden niet verplicht.
Een referendum (of volksraadpleging) kan verschillende vormen aannemen. Het initiatief kan van de regering of van het parlement (of van de gemeente) uitgaan, maar het onderwerp van het referendum kan ook door de burgers zelf worden aangedragen. In dat laatste geval spreken we van een volksinitiatief. Momenteel kunnen alleen in gemeenten en provincies referenda worden gehouden als ze een gemeentelijke of provinciale referendumverordening hebben. Referenda zijn niet bindend, maar politieke partijen kunnen de uitslag wel overnemen.
ProDemos biedt nu, naast educatieve programma's in Den Haag, ook gratis workshops aan op de pabo's zelf. De juffen en meesters in spe leren hoe onze democratische rechtsstaat in elkaar zit, maar ze krijgen ook praktische lesideeën en werkvormen mee. Zodat ze deze informatie kunnen gebruiken als ze zelf voor de klas staan. Ook zien ze hoe ProDemos leerlingen uit groep 7 en 8 voorlicht over de democratische rechtsstaat.
De parlementszaal van ProDemos zit tot de nok toe vol voor de komst van oud-Europarlementariër Joost Lagendijk. Zijn boek, “De Turken komen eraan”, staat centraal. De Turkse gemeenschap is dan ook goed vertegenwoordigd. Alsnog is het een gemêleerd gezelschap; er zijn zowel jonge als wat oudere mensen, mannen en vrouwen. Sinds Joost Lagendijk in Turkije woont, krijgt hij veel vragen van Nederlanders die Turkije bezoeken.
