“Twee keer per week wordt er bij ons een dief aangehouden. Die betrappen we dan op heterdaad. Maar er wordt dus nog veel meer gestolen.” Een filiaalhoudster van een supermarkt in de binnenstad van Haarlem doet haar verhaal in de rechtbank van Haarlem, in één van de zittingszalen. Winkeliers hebben veel last van winkeldiefstal. Soms doen ze aangifte, soms niet. Wat gebeurt er met zo’n aangifte? Wat voor belang heeft een aangifte bij een rechtszaak?
Tijdens de bijeenkomst ‘Meet the Judge’, die op dinsdagavond 3 juli door ProDemos en de rechtbank van Haarlem voor winkeliers uit de regio werd gehouden, vond een rechtszitting plaats waarbij ‘verdachte’ Marcel Molenaar door drie rechters werd ondervraagd over een aantal winkeldiefstallen die hij gepleegd zou hebben. De diefstallen varieerden van een fles wijn en een paar truien tot mp3-spelers, flesjes parfum en vier computerspellen. Voor alle vijf gepleegde feiten waren aangiftes gedaan, op basis van getuigenverklaringen en camerabeelden.
Alles aan de zitting was echt: de drie rechters, de officier van justitie, de griffier en ook de advocaat. Alleen Marcel Molenaars bleek eigenlijk een baliemedewerker met knap acteertalent te zijn. De rechters legden hem het vuur aan de schenen, maar ondanks een eerdere bekentenis ontkende hij nu iets met de diefstallen te maken hebben. Dankzij de aangiftes en het overtuigende bewijs kon hij toch veroordeeld worden: vier maanden, waarvan twee voorwaardelijk.
Een te lichte straf? Door moderator Victor Vlam gevraagd naar hun mening, bleken de winkeliers opvallend mild: de meesten waren het eens met het vonnis. Hun enige kritiek was dat er niets aan hulpverlening werd gedaan: ‘zo’n man die nooit eerder wat gedaan heeft, maar na zijn scheiding dakloos raakt en te veel is gaan drinken, die moet je naar een psycholoog sturen, en naar een ontwenningskliniek. Anders gaat hij straks zo weer de fout in.’ Ook andere winkeliers beaamden dat het hun niet eens zozeer om de genoegdoening ging, maar meer om preventie: hoe voorkom je dat het weer gebeurt?
De winkeliers lieten hun waardering blijken voor de politie: ‘ze zijn er altijd heel snel, we werken goed samen’. Ze bleken ook erg tevreden over de (onlangs ingestelde) boete van €151 voor winkeldieven: winkeldiefstallen zorgen niet alleen voor inkomstenderving, het kost ook tijd door de aangiftes en de afhandeling daarvan. Met de boete van €151 kun je die verloren uren enigszins ‘opvangen’.
Behalve de medewerkers van de rechtbank waren ook Slachtofferhulp en politie aanwezig. Rob Vermeulen, docent misdaadpreventie gaf tips over het voorkomen van winkeldiefstal. Bij de bijeenkomst waren er vijftien winkeliers komen opdagen. Een aanwezige zei over Meet the Judge: ‘dit is zo interessant!’. Dit geeft aan dat er draagvlak bestaat voor deze bijeenkomst die bij een mogelijk vervolg op nog meer aanwezigen kan rekenen.
Uit de evaluatie blijkt dat alle winkeliers positief of zeer positief waren over de bijeenkomst en dat zij meer inzicht hebben gekregen in het gerechtelijke proces. De winkeliers waren ook tevreden over de interactie en de antwoorden op hun vragen. ProDemos zal samen met de rechtbank Haarlem de bijeenkomst evalueren en kijken of dit format op de rechtbank Haarlem en op andere rechtbanken kan worden uitgevoerd. Naast winkeliers kan ook gedacht worden aan andere groepen voor Meet the Judge. Zo kunnen mensen ook spreken met de rechter zonder in het verdachtenbankje te zitten.
De foto's van Meet the Judge Haarlem zijn te zien op onze Facebookpagina.
De parlementszaal van ProDemos zit tot de nok toe vol voor de komst van oud-Europarlementariër Joost Lagendijk. Zijn boek, “De Turken komen eraan”, staat centraal. De Turkse gemeenschap is dan ook goed vertegenwoordigd. Alsnog is het een gemêleerd gezelschap; er zijn zowel jonge als wat oudere mensen, mannen en vrouwen. Sinds Joost Lagendijk in Turkije woont, krijgt hij veel vragen van Nederlanders die Turkije bezoeken.
De leerlingen van het Stedelijk Gymnasium Leiden zitten al braaf in de bankjes van de nagebouwde rechtszaal van ProDemos, als Andy Klom, hoofd van de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Nederland, zijn opwachting maakt. Hij gaat de vijfdeklassers een lezing geven over de financiële crisis.
