De StemWijzer: een goed begin
Binnen een week na de lancering was de ProDemos-Stemwijzer al meer dan 700.000 keer ingevuld. Blijkbaar voorziet dit instrument in een behoefte.
Kars Veling
Het grote aantal politieke partijen en het voortschrijdend inzicht van politici maakt het heel lastig om je te oriënteren. Welke partijen staan wat hun standpunten betreft in mijn buurt? Waar zitten de onderscheiden programmapunten? Zoek het maar eens uit.
De StemWijzer kan dan helpen. Mensen kunnen hun standpunt over dertig stellingen vergelijken met dat van partijen. En ze kunnen door een simpele muisklik nagaan wat partijen daarover zeggen. Samen met de Stemmentracker (die terugkijkt naar het feitelijke stemgedrag van fracties in de Tweede Kamer) en de Programmavergelijker (die de partijprogramma’s op thema toegankelijk maakt) ondersteunt de StemWijzer de vergelijking van partijen op inhoudelijke standpunten.
Maar uiteraard zijn er nog andere overwegingen om te kiezen vóór of tegen een partij. Welke politicus boezemt vertrouwen in? Welke coalitie zou het beste zijn voor Nederland? En welke stem maakt de kans daarop zo groot mogelijk? Is het maar beter om terug te vallen op een oude bekende in het vertrouwen dat die wel verstandig te werk zal gaan? Of moet juist de bevestigde macht maar eens uitgedaagd worden door een outsider? Al deze mogelijke redenen voor een keuze maken duidelijk dat mensen echt zelf moeten kiezen. Kiezen kun je niet uitbesteden, ook niet aan een StemWijzer.
De functie van de StemWijzer en ook van andere tools die kiezers willen helpen hun politieke keuze te overwegen is verwant met die van een de vele product-vergelijkers die op het internet te vinden zijn. De populariteit daarvan in de achter ons liggende jaren razendsnel gegroeid. De verklaring is niet zo moeilijk. Mensen staan voortdurend voor keuzes. En de hoeveelheid opties is enorm. Een vergelijking van de verschillende laptops, energiebedrijven, scholen, restaurants, vakantiebestemmingen, et cetera, et cetera, kan dan enig houvast bieden.
Inderdaad lijkt de StemWijzer een vergelijkbare functie te vervullen. Rationeel kiezen vraagt om (veel) informatie. Wie geen expert is kan onmogelijk alle documentatie verzamelen en bestuderen. De verkoper in de winkel kan helpen een weg te vinden. Het bereik van internetsites met productvergelijkingen is nog veel groter; en strakke tabellen, aantallen sterren en cijfers geven een indruk van deskundigheid en objectiviteit.
De StemWijzer vervult een vergelijkbare functie. Maar er zijn ook verschillen.
Politiek en politieke partijen zijn complexer dan koopwaar en verschillen niet in objectief vast te stellen maat of kwaliteit. Het gaat om visies en standpunten die naast of tegenover elkaar staan. Ze aan elkaar toetsen is nog moeilijker dan appels en peren vergelijken, het lijkt meer op het vergelijken van een hele fruitkar.
Een ander verschil is dat bij politieke partijen het aantal standpunten heel groot is. De omvang van de meer dan twintig verkiezingsprogramma maken dat duidelijk. Het is de kunst een selectie te maken die evenwichtig en representatief is voor de belangrijke verkiezingsthema’s. Door vervolgens simpelweg te tellen bij hoeveel van de stellingen uit de StemWijzer de kiezer overeenstemt met de partijen, kunnen we een ordening maken van welke partij hij of zij het meeste overeenkomsten heeft.
De StemWijzer heeft z’n beperkingen. Een wijze stemmer besteedt z’n keuze niet uit aan de StemWijzer. Maar we doen ons best.
De ontdekking dat op de stellingen bepaalde partijen meer of minder verwant blijken, kan iemand aan het denken zetten. En als iemand verrast wordt, maakt onze resultatenpagina het heel gemakkelijk om even door te klikken naar de achterliggende overwegingen.
Kars Veling
Directeur ProDemos
